موسسه ماه مهر

۲۷ مرداد ۱۳۹۷

گفتگو با محمد غفوری درباره کلاس‌های نورپردازی

files_magazinContents_Screen_Shot_2018-04-04_at_12.16.12_PM[328187c87c893f3486b07854ba6dd128].png

همزمان با برگزاری کلاس‌های نورپردازی در موسسه ماه‌مهر توسط استاد محمد غفوری، در گفتگویی با اهداف و مباحث مطروحه در این کلاس‌ها بیشتر  آشنا می‌شویم. 
استاد محمد غفوری ضمن اشاره به ویژگی مشترک تمام هنرها در این عصر گفت: وابستگی آنها به فن‌آوری و تکنیک البته به درجات مختلف شکل دهنده این ویژگی مشترک است. عکاسی هم جزو آن دسته از هنرهاست که ابزار و تکنیک به خصوص در برخی از شاخه‌های آن بسیار اهمیت پیدا می‌کند. از طرفی بحث نور و شناخت و بکارگیری آن هم یکی از ضروریات کار عکاسی است. چه نور طبیعی و چه نور مصنوعی. هدف کلاس‌های نورپردازی آموزش نحوه به کارگیری‌ نورهای مصنوعی است، چه در داخل و چه در خارج از استودیو.
بنده یک برنامه ده جلسه‌ای را تنظیم کرده‌ام که شامل آموزش و تمرین در کلاس و همچنین تمرینات هفتگی است. کار با تشریح مقدمات تئوریک نور آغاز می‌شود و سپس با معرفی ابزار و تجهیزات و نحوه کار با آنها ادامه پیدا می‌کند. از جلسه سوم کار عملی نورپردازی روی اشکال ساده تا پیچیده ادامه می‌یابد. در روند کلاس، نورپردازی‌های خاص مثل شیشه و کریستال، فلزات براق و جواهرات، بافت‌های مختلف، کپی‌برداری از تابلوها و امثال اینها و برخی تکنیک‌های دیگر آموزش داده می‌شود. درضمن مروری هم داریم بر روی دیاگرام و نحوه چیدن نورها که از طریق نمایش آنها انجام می‌شود. 
وی در پاسخ به این سوال که مخاطبان این کلاس چه کسانی هستند تشریح کرد: مخاطبان این دوره عموما کسانی هستند که قصد دارند در زمینه عکاسی تبلیغاتی فعالیت کنند. طبیعتا نورپردازی یکی از ارکان یک عکس تبلیغاتی است. اما برخی هم هستند که عکاسی را در بعضی از اشکال هنریش دنبال می‌کنند که نیازمند استفاده از نور مصنوعی و دانستن مبانی نورپردازی است. هر دو دسته در درجه اول باید دوره‌های عکاسی پایه را گذرانده باشند. 
درمورد امکانات، تجهیزات، حداقل برای انجام تمرینات هفتگی، نیازی به وسایل گران قیمت نیست و می‌شود با ابزار و روش‌هایی که در کلاس توضیح داده می‌شود، دوره را گذراند.
غفوری ضمن تاکید بر پیشرفت روزافزون فن‌آوری و تاثیر آن بر عکاسی افزود: پیشرفت‌های شگرف در حوزه فن‌آوری تجهیزات عکاسی و سهولت بیش از حد عکس گرفتن، به گمانم باعث نوعی سهل‌انگاری شده است. این مورد در سایر هنر‌ها هم مصداق دارد. جذابیت‌های سخت‌افزاری و نرم‌افزاری، فرصت فکر کردن را از خیلی از عکاسان گرفته است. بیشتر سرگرم بازی کردن با این امکانات جدید هستیم. به نظر می‌رسد تیراژ تولید عکس به شکل غیرقابل تصوری بالا رفته، اما باور ندارم که به بارور شدن اندیشه عکاسان هم بیانجامد.
غفوری در پاسخ به این سوال که آیا می‌توان از طریق نورپردازی به بیان هنری رسید، گفت: در گونه‌هایی از عکاسی استفاده از نور می‌تواند منجر به بیان هنری شود. همانگونه که مثلا در تئاتر و سینما نیز چنین است. مثلا برخی از عکاسان پرتره، سعی می‌کردند با نورپردازی‌های بسیار دقیق، ویژگی‌های شخصیتی فرد را از طریق عکس منتقل کنند. گواینکه از عوامل دیگر تصویر نیز سود می‌جستند. در عکاسی معاصر نیز گروهی از عکاسان که در ژانر «عکاسی صحنه پردازی شده» کار می‌کنند، غالبا نیازمند نورپردازی‌های بسیار پیچیده هستند که گاه از افراد دیگری که در این زمینه تبحر دارند کمک می‌گیرند. 
در ایران هم طی سالیان اخیر، عده‌ای از عکاسان به این شکل از عکاسی روی آوردند که در مواردی موفق هم بوده‌اند. 
وی در تشریح تفاوت نورپردازی امروز با دوران‌های گذشته گفت: این تفاوت‌ها از دو منظر قابل بررسی است. یکی پیشرفت‌های فنی و سخت‌افزاری و دوم دیدگاه‌های زیبایی‌شناسی است. شکی نیست که ابزار‌های نورپردازی امروزه بسیار پیشرفته شده و کار را ساده‌تر کرده‌اند، به کمک این وسایل می توان کار‌ها را سریعتر ر دقیق‌تر تهیه و عرضه کرد. اما در بعد زیبایی‌شناسانه جدا از اصول ثابتی که همواره وجود داشته، می‌توان گفت تا حدی هم سلیقه بر نورپردازی اثر می‌گذارد. متناسب با عوامل گوناگون، اشکال تازه‌ای از نورپردازی ممکن است بکار گرفته شود. وقتی یک شکل ارایه، دچار تکرار شود، دیگر جذابیت و تاثیر خود را از دست می‌دهد و باید فکری کرد. برای همین است که می‌بینیم شیوه‌های نورپردازی گاه به شکل ادواری تکرار می‌شوند، البته با اندکی تغییر همراه با نوآوری. 
غفوری در پاسخ به این سوال که امروزه شاهد پروژه‌های عکاسی هستیم که عکاس نقش کارگردان را دارد و نورپردازی و تدوین و حتی خود عکاسی را به دیگران می‌سپارد گفت: بله، همانطور که اشاره کردید در برخی گرایشات عکاسی، تولید کننده اثر صاحب ایده است و کار اجرایی را به دیگران می‌سپارد. در ایران هم هستند کسانی که به این شیوه کار می‌کنند، اما توجه داشته باشید که زمانی اثر بوجود آمده با خواست هنرمند منطبق خواهد شد که هنرمند بتواند با عوامل اجرایی گفتگو داشته باشد. باید امکانات بالقوه دوربین و نور را بداند و خواسته‌های خود را با مجریان مطرح کند. بنابراین این دسته از عکاسان هم باید مبانی را بدانند، حالا چه در مورد نور و چه در مورد سایر عناصر تشکیل دهنده عکس مورد نظرشان. 
در مورد اینکه آیا در ایران هم هستند افرادی که کارشان فقط نورپردازی اینگونه آثار عکاسی باشد، باید عرض کنم تا آنجا که من اطلاع دارم خیر، و معمولا کسانی اجرای نورپردازی را به عهده می‌گیرند که یا عکاس هستند یا در حوزه سینما یا تئاتر فعالیت می‌کنند. 
وی در تشریح تفاوت نورپردازی برای عکاسی و تصویربرداری افزود: مقوله نورپردازی در عکاسی و تصویربرداری اگر چه در اصول اشتراکاتی دارند اما اساسا دو تخصص متفاوت هستند. هم به لحاظ ابزار و تجهیزات و هم به دلیل مسایل اجرایی. بنابراین کلاس‌های نورپردازی ما فقط برای عکاسان طراحی شده است و چندان به کار دوستان تصویربردار نمی‌آید. 
غفوری ضمن دشوار دانستن بیان عواملی که یک عکاس را حرفه ای می‌کند، ادامه داد: این موضوع بحث مفصلی را می‌طلبد، دلیل آن هم تنوع گرایش‌ها در عکاسی است، مثل خیلی از هنرها و مشاغل دیگر. عنوان حرفه‌ای به کسی اطلاق می‌شود که حرفه‌اش وسیله تامین معاشش باشد و لزوما تعیین کننده میزان سواد و مهارت او نیست. عوامل متعددی باید فراهم شود که یک عکاس در حیطه گرایش خود، آدم مطرحی باشد. ولی اگر بخواهم خلاصه پاسخ دهم می‌توانم دانش نظری، شناخت تصویر و از همه مهتر خلاقیت و نوآوری را نام ببرم.
در پایان، غفوری درباره بازخورد این کلاس‌ها هم گفت: تا آنجا که خبر دارم، بازخوردها خوب بوده است. تعدادی از هنرجویان توانسته‌اند به دنیای کار حرفه‌ای قدم بگذارند و یا در زمینه‌های مورد علاقه خودشان فعالیت کنند. اما در مورد برنامه‌های آینده، باید بگویم همه ما باید خود را بروز کنیم و طبعا من هم هرجا لازم باشد این کار را انجام خواهم داد.