موسسه ماه مهر

۰۲ خرداد ۱۳۹۶

گزارش جلسه ی پرسش و پاسخِ "کنش، بیان، خلاقیت 93" در ماه مهر

files_magazinContents_638812tr-md[328187c87c893f3486b07854ba6dd128].jpg


جلسه ی پرسش و پاسخ با موضوع "کنش، بیان، خلاقیت 93"با حضور مدیران موسسه، داوران آقایان حمید سوری و علی نصیر (آقای نصیر تلفنی در این گفتگو شرکت کردند)، جمعی از شرکت کنندگان این رقابت و سایر علاقه مندان در محل نگارخانه ی ماه مهر عصر روز چهارشنبه 8 بهمن تشکیل شد. آنچه در زیر می آید، گزارشی از این جلسه است.


برنامه با توضیحات اجمالی آقای سوری در دو محور، اهداف ماه مهر از اجرای برنامه "کنش، بیان، خلاقیت" و تم این دوره "بازی" آغاز شد. آقای سوری ضمن برشمردن این نکته که "کنش، بیان، خلاقیت" قرار نیست جشنواره ای پر هیاهو باشد که ستاره سازی می کند و جایزه می دهد، بلکه قصد ماه مهر به عنوان یک موسسه آموزشی، این است که در کنار برنامه های متنوع دیگرش، نمایشگاه هایی با وجه پژوهشی برای بیان دغدغه های معاصر آن هم در قالبِ نیمه رقابتی برگزار کند؛ ایشان تصریح کردند که منظور از "نیمه رقابتی" این است که جایزه اش گزینش تعدادی اثر از میان شرکت کنندگان در دو مرحله برای به نمایش گذاشتن است. بنابراین رقابت هست اما جایزه نقدی درکار نیست.


وی در ادامه افزود: "رقابت های مجموعه "کنش، بیان، خلاقیت "اغلب تم دارند. تم سال 93 "بازی" بود. به طور کلی میان هنر و بازی هم سرشتی هایی دیده می شود، هم در هنر بازی دیده می شود و هم بازی می تواند هنر تلقی شود. به عبارتی بازی با هویت هنر عجین است. بعلاوه بخشی از جریان هنر معاصر درگیر بازی است. در استیتمنت(Statement) نمایشگاه هم نکات بسیار بارزی مطرح شده نظیر اینکه بازی فراتر از وقت کشی و تفریح است و در همه ی ابعاد زندگی جاری است: اهمیت بازی در تکوین شخصیت، تکوین نیرو یادگیری، فراگرفتن قواعد زندگی، نیرو رهایی بخش آن و نقش جامعه شناسانه اش قابل تامل است. بازی فقط تفریح نیست و در دوره کنونی چهره های متنوعی پیدا کرده است. در نهایت فراخوان دعوتی است از شما تا تفکر خود را از بازی بیان کنید و چهره ای نو از بازی را در جهان معاصر ارائه دهید. در بازی همه چیز امکان دارد و در هنر همه ی قواعد بازی می تواند کنار گذاشته شود و قوانین جدیدی حاکم شوند. بنابراین برداشت شما از بازی آزاد است و فراخوان ضمن اینکه به بروز خصلت بازی در آثار شما توجه دارد، به بازنمایی بازی نظر ندارد!"


آقای سوری درباره نسبت بازی و هنر معاصر اضافه کردند: "امروزه به ویژه پس از پساساختارگراها طی سه چهار دهه ی اخیر، این ادعا مانند گذشته مطرح نیست که حقیقت را کشف کردیم و می خواهیم در اثر هنریمان آن را بروز بدهیم. بلکه راه هایی که با آن مسائل را بیان می کنیم آمیخته به ابهام، ایهام، دوپهلویی و شوخ طبعی است. اساساًً بخشی از اهمیت بازی در دوران معاصر به این علت است نه اینکه جدی نیستیم یا حرفی برای گفتن نداریم. برای همین باید به بازی از منظری فلسفی، جامعه شناسانه، هنری و زیباشناسانه نگاه کرد. بازی یک لایه ی الصاق شده به اثر هنری است. بازی نیاز ماست و ما گاهی شاید راهی جز این نداریم که از بازی استفاده کنیم. طبعاً انتظار ما از هنر برانگیختن تعامل/ زیبایی در مخاطب است. اینکه هنر فقط ایده ی صرف/تکنیک صرف نباشد. بنابراین هیچ یک از این پیچیدگی ها مانند عنوان مناسب، استیتمنت مناسب به خاطر تم بازی تعطیل نمی شوند. قرار نیست چون تم بازی است این مسائل جدی گرفته نشوند و برخی از وجوهی که در هنر به آن اهمیت می دهیم نادیده گرفته شود."


ایشان ادامه دادند:"ما داعیه آموزش داریم و نمی خواهیم صرف آمار دادن نمایشگاه برگزار کنیم. این حساسیت ما را برمی انگیزد تا چیزی ارائه کنیم که بتوانیم از آن دفاع کنیم. بنا به معیارهای فوق، هیات داوران در مجموع آثار ارسال شده برای نمایشگاه کمتر از حد انتظار یافته اند. اگرچه با اغماض مجموعه ای برای نمایشگاه اول انتخاب شدند ولی در مرحله ی بعد که تایید بیشتری بر آثار لازم بود - نه فقط به خاطر اینکه قرار بود کارها در آلمان نمایش داده شوند بلکه به خاطر اینکه مرحله ی بعد بود و باید برگزیده تر ها انتخاب می شدند- مجموعه را فاقد کیفیت مورد نظر یافتند. "
آقای سوری در جمع بندی مقدمه، نقد را متاثر از معیارها، معیارها را برآمده از دل تئوری های متفاوت برشمردند و تاکید کردند که فقط یک تئوری و چارچوب وجود ندارد. معیارها تعدد و متنوع از دل تئوری های مختلف و دیدگاه های مختلف درباره اثر هنری برمی خیزند و بعد درباره آنها ارزش یابی های مختلف انجام می شود که در یک افق بلند مدت، ارزش گذاری های متنوع در جهان هنر مثبت ارزیابی می شوند، چون ارزش یابی های مختلف، افراد را به وجوه متفاوت یک مسئله معطوف می کند. همین بحث ها و تاریخ هنر را می سازد.


در ادامه ی جلسه، حاضران سوالات خود را درباره ی چند و چون تم و شرایط برگزاری نمایشگاه مطرح کردند و آقایان سوری و نصیر به این پرسش ها و ابهامات پاسخ دادند. در نهایت با حمایت اکثریت حاضران، قرار بر این شد تا ماه مهر روی امکان تجدید فراخوان با تم " بازی" ملاحظاتی را انجام دهد و نتیجه را به زودی اعلام کند. بخشی از این گفتگو به شرح زیر است:


با توجه به این نکته که اکثر آثار به نمایش درآمده در نمایشگاه نقاشی بودند و یا تم نقاشی داشتند، این انتخاب ها چه معیاری داشتند؟ آیا انتخاب این آثار به خاطر کنش خاصی در آنها بود یا نوعی اجبار در انتخاب شما را به این سمت کشاند ؟
سوری سوال مطرح شده سوال خوبی است. به نظر می رسد بیشترین نمود بازی را بتوان در هنر مشارکتی (Participatory Art) یا هنر تعاملی(Interactive Art) - نوعی از هنرمشارکتی که با نرم افزار، حس گرها و موارد مشابه دیگر سروکار دارند- یافت زیرا در این دسته از هنرها تعامل فعال کنشمند وجود دارد و می دانیم که "کنش" بخش مهمی از یک بازی است، بنابراین این هنرها خیلی راحت تر به بازی تن می دهند. بعلاوه در باب هم سانی هنر و بازی می دانیم که خیلی از بازی ها پایان باز دارند. در میان هنرها، آن هنری که در آن نتیجه نهایی معلوم نیست و با مشارکت مخاطبان است که نتیجه نهایی آن معلوم می شود، "هنرمشارکتی" است. به خاطر این نزدیکی ها، انتظار شخصی من حضور فعال تری از این نوع هنرها بود، زیرا این هنرها به بازی بهتر تن می دهند. مثلاً نظیر بازی هایی که جرج برشت و افراد در گروه Fluxus طی دهه ی شصت میلادی طراحی می کردند. این ها انواعی از هنر هستند که خیلی با نقاشی یا مجسمه به مفهوم سنتی آن سروکار ندارد. اگرچه در نقاشی و مجسمه هم امکان کار با تم بازی است اما وجه تعاملی در این نوع از هنرها کمتر است. کنش وجود ندارد، اما اندیشه و نگرش وجود دارد.
با مقدمه ی که عرض کردم اگر وارد نمایشگاه شویم در کمال تعجب اکثریت قریب به اتفاق آثار نقاشی بودند. تعداد خیلی کم مجسمه یا هنر مشارکتی دیده می شد. آنچه در نمایشگاه به نمایش درآمد، نمونه ای قابل تعمیم به کل آثار دریافت شده نیز بود. منظور من این نیست که نقاشی فاقد این توانایی است که به بازی نزدیک شود بلکه فقط اشاره می کنم که این قابلیت در انواع دیگر هنر بیشتر است.
بعلاوه در مورد بعضی از آثار نقاشی که برای داوری و شرکت در نمایشگاه فرستاده شده بودند، این حس را داشتم که این آثار از پیش انجام شده بودند و چون به نوعی این قابلیت را داشتند که با موضوع بازی هم توجیه شوند برای شرکت در این رقابت هم فرستاده شده بودند. این موضوع برای ما مسئله ی مهمی است زیرا هدف ما از برگزاری نمایشگاه فعال کردن اندیشه و انجام یک فرآیند است؛ نه اینکه یک سری آثار از پیش آماده که می توان تم بازی را هم به آن تعمیم داد را ارائه کنیم. با این همه، چون در میان این دسته از آثار، نمونه هایی که برایشان زحمت کشیده شده بود و با اغماض قابل پذیرفتن بود را در مرحله ی اول انتخاب کردیم. دسته ی دیگری از آثار دو بعدی(شامل نقاشی و mixed media) هم در نمایشگاه بودند که به نظر من خیلی به موضوع مورد نظر Statementنزدیک شده بودند؛ مثلاً اینکه بازی می تواند بیانگر مسائل اجتماعی باشد یا بازی می تواند دغدغه های فردی و شخصی را نشان بدهد.


انتظار ما از داوری در نمایشگاه برآورده نشد. این نمایشگاه از نمایشگاه های دوره قبلی چه کم داشت؟ و اساساً اگر کارها اینقدر ضعیف بودند، چرا نمایشگاه اول هم برگزار شد؟
سوری "چرا علارغم اینکه ما ضعف هایی در آثار دیدیم نمایشگاه را برگزار کردیم؟" سوال خوبی است. در جواب سوال شما من می پرسم که فکر نمی کنید اگر نمایشگاهی برگزار نمی شد ما صورت مسئله را حذف کرده بودیم؟ و هیچ بحث و گفتگویی نیز در موردش اتفاق نمی افتاد؟ فقط اعلام می کردیم که کیفیت آثار خوب نبوده است و نمایشگاه برگزار نمی شود. بدین ترتیب چون کسی آثار را ندیده بود، پس دوستان نمی توانستند درباره ی قضاوت ما قضاوتی بکند و در نتیجه بحث و جدلی هم صورت نمی گرفت.
از طرف دیگر چنانچه که ما سختگیری کنیم و بگوییم نمایشگاه برگزار نشود، متهم می شویم به اینکه اینجا نیویورک نیست! حالا که نمایشگاه با اغماض برگزار شده به ما می گویند که چرا شما با وجود مشکل ها نمایشگاه را برگزار کردید؟! پس از هر طرف مشکلاتی هست. در نهایت باید دید کدام یک با اهداف آموزشی و پژوهشی موردنظر ماه مهر هماهنگ تر است. پیشنهاد ما این است که آثار دیده شوند و در موردشان بحث و قضاوت بشود و جلسه ی توجیهی گذاشته شود و انتظارات هم تبین شوند.


آیا با توجه به مسائل بوجود آمده و تعداد زیاد افرادی که متوجه ابعاد تم نمایشگاه نشدند، این امکان هست که در نگارش تم و فراخوان مشکلی وجود داشته است؟
سوری من دوباره استیتمنت را در جمع خواندم و بعید می دانم که مشکل از استیتمنت بوده باشد. نکته ی مهمی که باید مورد توجه قرار داد این است که قرار بوده است که اگر کسی ابهامی دارد بپرسد. تا جایی که من اطلاع دارم کسی درخصوص موضوع و استیتمنت سوالی مطرح نکرده است.


اگر در فراخوان می خواستید که همه ی آثار استیتمنت داشته باشند، آن وقت کارهایی مثل کار من بهتر فهمیده می شد، چرا داشتن استیتمنت را اجباری نکردید؟
سوری خب با شما موافقم که داشتن استیتمنت در درک اغلب آثار می توانست موثر باشد و خیلی از آثاری که دریافت شدند استیتمنت نداشتند. در فراخوان ما اگرچه اجباری به داشتن استیتمنت نکردیم ولی در یک بند آمده است که در صورت نیاز می توانید استیتمنت بفرستید.


آیا اینطور نیست که استیتمنت بیشتر برای مجموعه ی آثار کاربرد داشته باشد و نه فقط یک اثر؟
سوری اگرچه در مجموعه آثار خیلی بیشتر از تک اثر استیتمنت دیده می شود اما نه چنین محدودیت قانونی وجود ندارد. در خیلی از مواقع هم با تک اثری روبه رو می شویم که استیتمنت دارند. وقتی از "تک اثر" حرف می زنیم، ذهنتان محدود به یک نقاشی نکنید زیرا یک چیدمان، یک پرفورمنس و.... هم در تعریف "یک اثر" هستند و اغلب استیتمنت هم دارند. در مورد طراحی و نقاشی هم همین طور؛ نمی توان آنها را در یک چارچوب محدود کرد مگر آن که از طراحی و نقاشی فقط انتظار "تجربه ی زیباشناسانه" داشته باشیم. چنانچه فقط از آنها انتظار یک تجربه ی زیباشناسانه داشته باشیم، خب دیگر استیتمنت ضرورتی ندارد. ولی همیشه این انتظار برای یک اثر کافی نیست!


• در کل چه تعداد کار دریافت کردید؟


سوری بیش از 400 اثر دریافت شد.


• پس از میان این تعداد آثار 27 نفر برای شرکت در نمایشگاه انتخاب شدند، چرا در نهایت داوران نتوانستند آثارِ هفت نفر برای دوره بعدی نمایشگاه انتخاب کنند؟


سوری در خیلی از رقابت ها در سطح جهان این مسئله اتفاق می افتد که تعداد زیادی افراد شرکت می کنند، از میان آنها تعداد محدودی اثر به نمایش در می آیند و بعد هیات داوران از میان آثار به نمایش درآمده تصمیم می گیرند که مثلاً یک اثر را انتخاب کنند و بعد اعلام می کنند که اثری شایسته ی دریافت جایزه ندیدند. با منطق شما نباید هیچ یک از اینها اتفاق بیافتد، اگر این ها در میان خیل عظیمی تعدادی را انتخاب شدند و به نمایش گذاشته شدند پس حتماً باید از میانشان دو سه نفر را انتخاب کرد!؟ از طرف دیگر، مورد داوری ما دشوارتر بود، اگربنا به انتخاب یک نفر بود شاید ما می توانستیم یک نفر را برگزینیم اما هدف ما انتخاب یک حداقل هفت تایی با کیفیت برای برگزاری یک نمایشگاه بود، بنابراین چنانچه می بینید ما به حدنصاب مورد نظر دست پیدا نکردیم.
نصیر آقای سوری من فکر می کنم دوستان در این بیانیه ای هم که برای من ایمیل کردند کمی زیادی قضیه را بغرنج کردند، ببینید دوستان توجه داشته باشند که نمایشگاه دوم که قرار بود در برلین برگزار بشود در واقع جایزه ی نمایشگاه اول است. بنابراین در روند برگزاری "کنش بیان خلاقیت 93" ما اشتباهی انجام نداده ایم و جای اعتراض نیست! اگر هم اعتراضی باشد به آن بخش نتایج باید باشد. قرار بود نمایشگاهی در تهران برگزار کنیم و منتخبان نمایشگاه تهران، آثارشان در برلین به نمایش در بیاید. جاهای دیگر جایزه نقدی می دهند، سکه، فرش و .. ماه مهر کار را پیچیده تر کرده است و نمایشگاه خارج از کشور را به عنوان جایزه در نظر گرفته است که البته کار به مراتب دشوارتری است.
سوری با فرمایش شما موافقم. آقای نصیر عزیز در این لحظه با توجه به اینکه استیمتنت نوشته شده برای این نمایشگاه که بیانگر و گویا بود ولی چنانچه شما در همین امتداد برای فهم بهتر تم بازی به ما، نکته ای مورد نظر دارید خوشحال می شویم بفرمایید.
نصیر خیر. در حال حاضر من چیزی بیش از استیتمنتی که در مقدمه ی نمایشگاه نوشتیم در خاطر ندارم و فکر می کنم نکات آنجا خیلی ساده و گویا بیان شدند. البته می شود پیشنهاداتی داد نظیر اینکه خود امر نقاشی کردن هم یک بازی است یا مثلاً در ادامه آثار اِشر(Escher) یا آثار بویل(Mark Boyle) می توان از استراتژی بازی برای خلق اثر استفاده کرد اما هیچ کدام از این مصداق ها ساده تر آنچه در استیتمنت آمده است نیستند. بعلاوه اگر قرار باشد که همه چیز برای دوستان آماده باشد که زیاد جالب نیست. فرمایش شما درست است، اگر بازی را نقطه ی مقابل جدیت در نظر بگیریم، می توان به نحوی چالش جدیت و بازی را در برابر هم قرار داد. یا مثلاً در ادامه ی بحث بازی های زبانی که شما مطرح کردید بازی با ترکیب کلمات که در شعر دهه های شصت و هفتاد میلادی رایج شد و اضافه شدن ظرایفی این چنینی به آثار هنرمند.
سوری بله امروز از اثر هنری این انتظار می رود که پیش از خلقش در موردش پژوهش صورت بگیرد.


• اگر قرار به برگزاری مجدد برنامه ی "کنش بیان خلاقیت" با موضوع بازی باشد، آیا در دوره ی جدید پرفورمنس هم می تواند شرکت کنند؟
نصیر در فراخوان اول هم آمده بود که نوع کار آزاد است می تواند پرفورمنس یا چیدمان و ... باشد. ترجیح ما براین است که شکل کار را خود شرکت کنندگان تعیین کنند. دامنه ی وسیعی از شیوه های بیانی وجود دارند که هنرمندان می توانند از آنها استفاده کنند مثل بازی های کامپیوتری.


می شود درباره ی امکان برگزاری دوباره ی مسابقه بیشتر توضیح بدهید؟
سوری درباره ی برگزاری مجدد یک دوره از "کنش بیان خلاقیت" با موضوع بازی قرار ما بر این است که بعد از جلسه ی حاضر با توجه به نظر افراد شرکت کننده در دوره ی پیش که تعدادی از آنها در این جمع حضور دارند، به جمع بندی برسیم. الان تصمیم نهایی اتخاذ نشده است ولی تمایل ما بیشتر به سمت برگزاری دوباره ی رقابت است. در مورد تنوع انواع هنری هم نکته ای عرض کنم و آن اینکه ما اگرچه برای نمایش کارها در تهران مشکلی نداریم اما درمورد پرفورمنس محدودیت هایی وجود دارد مثلاً موسسه برای نمایشگاه آلمان امکانات گرفتن ویزا و ...نخواهد داشت.همچنین ابعاد کارها باید معقول باشد تا امکان جابه جایی آن در این سفر وجود داشته باشد.
برنامه ی ما این است که براساس صحبت های مطرح شده در این جمع به یک برنامه ریزی جدید برسیم. بدیهی است که اعلان بعدی "کنش بیان خلاقیت" قبل از عید نخواهد بود. امیدوارم که این مسئله در ذهن دوستان جا افتاده باشد که قصد ماه مهر دادن آمار برای برگزاری نمایشگاه نیست، عجله ای هم در کار نیست. الان به این فکر می کردم که دوستان از این فرصت برای پرسش درباره ی ابهامات استیتمنت استفاده نکردند و کسی سوالی نپرسید. کسی با ما تماس نگرفت تا ما متوجه شویم که مشکلاتی وجود دارد که باید آن را رفع کرد مثل اینکه برگزاری جلسه ی توجیهی قبل از برگزاری نمایشگاه بهتر بود. سوال نشد، فرض براین قرار گرفت که درک شده و نیازی به برگزاری جلسه ی توجیهی هم نبود. اما الان باتوجه به اتفاق های افتاده ما شرایط دیگری را اعلام می کنیم و امیدواریم این بار پرسش و پاسخ و گفتگو اتفاق بیافتد.


اگرچه پی گرفتن عمل بازی در هنرهای مشارکتی به خاطر ماهیت این هنرها که مخاطب در خلق اثر مشارکت دارد به راحتی منتقل می شود اما در مورد آثار دوبعدی اگر بازنمایی بازی را کنار بگذاریم، آن وقت هویت بازی در آن دسته از آثار چه خواهد بود؟
نصیر نمی توانم به شما بگویم که روی سطح دو بعدی یا روی کاغذ چه کار کنید، چون به موضوعی که شما انتخاب می کنید بستگی دارد. فقط وقتی مفهوم مورد نظرتان را اجرا کردید می توانم آن را ببینم و بگویم آیا به نظر من این بازی بوده است یا نه! من موافق تعریف به شکل مشخصی نیستم و شیوه تعیین نمی کنم.
سوری در بازنمایی های دوبعدی می توانیم همسانی هایی میان بازی و یک سری عناصر دیگر برقرار کنیم. اینکه یک بازی نشان داده می شود، اما هم زمان مسئله دیگری را هم تداعی می کند و ما در نهایت آن مسئله را به نوعی بازی قلمداد می کنیم. چیزی که در رویکرد عمومی ممکن است خیلی جدی بوده باشد.
نصیر ما باید مراقب این باشیم که ذکر نمونه ها باعث تولید کارهای تکراری نشود. توصیه می کنم دوستان خودشان هم بیشتر مطالعه کنند و بیشتر در برابر جواب منفی شنیدن تحمل داشته باشند.


• چطور می توان درباره ی اثری مثل نقاشی آبستره قضاوت کرد که این اثر به بازی می پردازد یا نه؟


سوری آبستره ای که به بازی بپردازد کاملاً قابل تشخیص است. چه کسی می تواند با آبستره به بازی بپردازد؟! کسی که تاریخ هنر و گرایش های مختلف هنر انتزاعی را می داند. چیدن انتزاع های مختلف و برقراری دیالوگ میان آنها این امکان نوع خاصی از گفتگو را فراهم می کند که می تواند شوخ طبعانه و بازیگوشانه باشد. لذا فردی که با تداعی های انتزاع آشنا است می تواند شوخی یا جدی بودن مسئله ی اثر آبستره را تشخیص دهد. من باور ندارم که با انتزاع می توان همان طور که با کلمات می توانیم حرف بزنیم صحبت کرد، اما کسی که با تاریخ انتزاع آشناست می داند که انتزاع های مختلف تداعی های متفاوتی دارند. و از کنارهم چیدن آنها می توان بازی شکل داد.


• آیا هر هنرمند باید سه اثر برای داوری ارسال کند یا کمتر هم ممکن است؟


سوری هنرمندان می توانند با یک اثر هم شرکت کنند سقف تعداد آثار ارسالی سه اثر است. موضوع آثار هم می توانند کاملاً متفاوت باشد و اصراری بر پیوستگی در موضوع نیست.


در پایان خانم جواهری از مدیران ماه مهر ضمن ابراز خوشحالی از حضور فعال علاقه مندان در جلسه اعلام کرد که ماه مهر مشتاق است مخاطبان پرسش های خود را با موسسه مطرح کنند تا این سوالات را در جلسات آتی مطرح شده و برایشان پاسخ هایی پیدا شود. زیراکه تا زمانی که دوستان سوال نپرسند فرض براین است که همه چیز برایشان روشن است.


خانم آریا هم در جمع بندی به این نکته اشاره کرد که به نظر ایشان دستاوردهای دوره ی سوم بیشتر از زمانی است که هفت نفر انتخاب می شدند و به نمایشگاه آلمان می رفتند، زیرا که در شرایط حاضر افراد بیشتری به این مسئله فکر کردند و درباره موضوع دقیق تر صحبت شد. ایشان تاکید کردند که موسسه ی ماه مهر ، به این مسئله خیلی اهمیت می دهد که در مورد مسائل فکر شود، سوال پرسیده شود. و از حاضران به خاطر مشارکت و دقت نظرشان تشکر کردند.


آقای سوری با تاکید بر اهمیت مشارکت و تعامل هنرمندان در مراحل مختلف با هیات برگزار کننده ی "کنش، بیان خلاقیت" اعلام کردندکه چنانچه دوباره فراخوان داده شود ولی هیچ سوالی از طرف شرکت کنندگان مطرح نشود، فرض بر این قرار خواهد گرفت که ابهامی وجود ندارد. از طرف دیگر چه بسا اگر سوالات زیادی دریافت شود، به این نتیجه برسند که لازم است تا جلسه ی دیگری باید برگزار شود و دقیق تر و بیشتر درمورد مسائل بحث شود. در پایان جلسه، به درخواست حاضران جلسه نمونه هایی از آثار به نمایش در آمده در نمایشگاه تهران نشان داده شد.

گزارش اختصاصی سایت ماه مهر


7570422.jpg 5767595.jpg 5936671.jpg 4636046.jpg 9161687.jpg 6286784.jpg